In 2018 bleek dat op Marktplaats gewasbeschermingsmiddelen met glyfosaat en beschermde dieren aan consumenten werden aangeboden. Dit leidde tot vragen van de Tweede Kamer aan de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Omdat er in het verleden ook al klachten waren geweest over niet toegestane aanbiedingen op Marktplaats, was dit voor de NVWA en Marktplaats aanleiding om een pilot te starten.

Spencer Paul, coördinerend specialistisch inspecteur

Martine Lohues, senior inspecteur en projectleider Toezicht op internethandel: "We waren al in gesprek met Marktplaats over de vraag hoe we er samen voor kunnen zorgen dat er zo min mogelijk onveilige of verboden producten, dieren of diensten worden aangeboden. Want dat is in het belang van Marktplaats zelf én van ons toezicht." De gesprekken tussen de NVWA en Marktplaats gingen over het maken van gezamenlijke werkafspraken. Spencer Paul, coördinerend specialistisch inspecteur: "1 van die afspraken ging over de vraag hoe advertenties waarmee verboden zaken worden aangeboden, zo snel mogelijk kunnen worden verwijderd. Je hebt dan wel een protocol nodig, zodat er in voorkomende gevallen ook echt snel en uniform kan worden gehandeld. In deze pilot hebben we dat met collega's van de domeinen invasieve exoten en gewasbeschermingsmiddelen samen met Marktplaats ontwikkeld en getest."

De NVWA kreeg in de pilot een speciale status om meldingen te kunnen doen. Lohues: "We zijn gaan werken met de zogenoemde 'Notice and Take Down'-procedure. Naast de advertenties staat altijd een knop, die zien consumenten ook. Met onze status, betekent een druk op de knop dat een 'foute' advertentie door Marktplaats snel en met voorrang wordt verwijderd. Marktplaats stuurt de aanbieder dan een e-mail dat de advertentie is verwijderd naar aanleiding van een melding door de NVWA en dat de aanbieder bij vragen contact met ons kan opnemen. En wij sturen de aanbieder een bericht waarin we uitleggen wie we zijn, dat we hebben gezien dat met de advertentie iets wordt aangeboden dat niet mag volgens de wet- en regelgeving en dat die daarom is verwijderd."

De pilot was een succes. In 2 maanden tijd werden zo'n 100 advertenties voor gewasbeschermingsmiddelen en 20 meldingen voor invasieve exoten verwijderd. Paul: "Slechts een handvol van de verwijderde advertenties werd voor een tweede keer geplaatst. Na een tweede verwijdering zagen we die advertenties niet meer." De werkwijze die in de pilot is ontwikkeld is opgenomen in de werkafspraken en kan nu door alle NVWA-domeinen worden gebruikt als onderdeel van het handhavingsinstrumentarium.

"Een ivoorwitte trouwjurk moet je natuurlijk gewoon kunnen aanbieden"

Naast de meldingen-procedure werken de NVWA en Marktplaats nog andere afspraken uit. Zo is het de bedoeling dat op de site van Marktplaats ook een algemene verwijzing komt dat de NVWA toezicht houdt op wat wordt aangeboden. Ook werkt de NVWA met Marktplaats aan het ontwikkelen van trefwoorden, zodat aanbiedingen met verboden zaken automatisch worden verwijderd. Lohues: "Dat doen we door in de organisatie te inventariseren welke risicovolle advertenties we op Marktplaats steeds terug zien komen en in kaart te brengen welke trefwoorden daar dan bij horen. Het is natuurlijk wel belangrijk om de trefwoorden strikt in te stellen en dat is nog niet zo eenvoudig. Denk aan een voorbeeld als 'ivoor'. Ivoor van na 1952 mag niet worden verhandeld, maar een ivoorwitte trouwjurk moet je natuurlijk gewoon kunnen aanbieden zonder dat je advertentie wordt verwijderd. Het instellen van de trefwoorden moet dus zo gebeuren dat het niet tot teveel 'false positives' leidt." Ook wordt besproken hoe Marktplaats de NVWA kan helpen bij het traceren van aanbieders die 2 keer iets online aanbieden dat niet mag.

De overeenkomst met Marktplaats is een voorbeeld van slimme samenwerking om het toezicht op internethandel te versterken. Paul: 'Internethandel groeit sterk en het is een groot, dynamisch en fluïde terrein. Als je vanavond naar huis gaat en besluit om een webshop te openen, dan kan dat. Zonder dat je kennis hoeft te hebben van de geldende wet- en regelgeving. We moeten dus wel coalities met anderen aangaan om ons reguliere toezicht te versterken." Lohues: "De samenwerking met Marktplaats laat zien dat dit werkt. Ook omdat Marktplaats zelf maatschappelijke verantwoordelijkheid toont door afspraken te maken die verder gaan dan wettelijk van hen wordt verwacht."

De NVWA gaat in 2019 verder met het uitbreiden van samenwerkingen voor het toezicht op internethandel. Paul: "We zijn onder andere bezig om soortgelijke afspraken te maken met Bol.com.
Verder is het vanwege het grensoverschrijdende karakter van internethandel belangrijk dat er ook internationale afspraken worden gemaakt. Dat gebeurt inmiddels ook al. Zo hebben in de zomer van 2018 4 grote internationale marktplaatsen werkafspraken gemaakt met de Europese Commissie."