Een melding van een consument over ernstige muizenoverlast bij een ondernemer in de Markthal in Rotterdam, was voor de NVWA aanleiding om op 19 januari 2018 een inspectie uit te voeren. Inspecteur Ron van Agteren: 'Het bleek inderdaad te gaan om ernstige overlast door muizen met risico's voor de voedselveiligheid. We troffen aangevreten producten en ontzettend veel muizenkeutels aan. Dat leidde dezelfde dag tot een spoedsluiting van dit bedrijf waarmee dit bedrijf ook meteen onder verscherpt toezicht kwam te staan. Omdat er meer signalen waren over muizenoverlast besloten we om daarna een bredere controleactie in de Markthal uit te voeren."

De units in de Markthal zijn vrij letterlijk te vergelijken met een markt. Op het moment dat een ondernemer 's avonds sluit, worden opgerolde zeilen neergelaten om een unit af te sluiten. Van Agteren: "Maar dat is natuurlijk niet afdoende als het gaat om het weren van ongedierte. Omdat wij ook andere signalen hadden, kregen wij het vermoeden dat het probleem veel groter was dan alleen bij deze ondernemer."

Ron van Agteren, inspecteur

Op 29 januari 2018 hield de NVWA een grote controleactie in de Markthal. Dat gebeurde door 19 inspecteurs uit de diverse horecateams, waarbij werd gekeken naar hygiëne, bouwkundige aspecten, ongediertebestrijding, wering van ongedierte en of er levensmiddelen werden aangetroffen die ongeschikt waren voor consumptie. Van Agteren: "We hebben in totaal 76 bedrijven geïnspecteerd, food én non-food. Dat deden we om goed te kunnen zien waar de problemen zaten en hoe wijdverspreid die waren. We hebben daarbij ook naar de non-food-bedrijven gekeken, want als zij minder aandacht geven aan ongediertebestrijding kunnen ze daarmee evengoed een risico vormen voor de omliggende food-bedrijven."

Tijdens de actie constateerde de NVWA 36 overtredingen. Dat leidde in 23 gevallen tot een directe waarschuwing. In 13 gevallen was de overtreding ernstiger of was er sprake van herhaalde overtreding. Daarbij werden zogenoemde rapporten van bevindingen opgemaakt die een boete of andere sanctie tot gevolg hadden. Van de 36 overtredingen waren er 19 direct te relateren aan de aanwezigheid van ongedierte. 

"Om van het probleem af te komen is een integrale aanpak noodzakelijk."

De controleactie leidde ook tot meer bewustwording bij de ondernemers over de problemen en de risico's, vertelt Van Agteren. "Wat veel mensen niet weten is dat muizen incontinent zijn. Ze plassen en poepen overal waar ze lopen. Dus als je als ondernemer denkt 'ik heb die keutels weggeveegd en ik ben klaar', dan ga je voorbij aan het feit dat muizen ook urine-incontinent zijn. Dat is alleen niet zichtbaar, terwijl ook op die manier bacteriën en ziekten kunnen worden overgedragen."

Een belangrijk onderdeel van de actie was ook het informeren van ondernemers over het belang van een gezamenlijke en integrale aanpak. Van Agteren: "Dat deden we mondeling en door het uitdelen van flyers met verwijzing naar informatie op de website van de NVWA, over wie welke rol heeft bij de plaagdierbestrijding. Dat is belangrijk, want als je als ondernemer ongedierte onder je kraam hebt, dan deel je dat niet graag met anderen. Terwijl het sámen bestrijden juist essentieel is. Want als jij goed bestrijdt, maar je buurman laat het liggen, dan schuiven de muizen een unit op en gaan ze daar schuilen en nestjes vormen. En op het moment dat jouw aandacht even iets verslapt, zitten ze ook zo weer bij jou. Om van het probleem af te komen is een integrale aanpak dus noodzakelijk."

De NVWA informeerde ook de eigenaar van de Markthal over de problemen, omdat die óók een belangrijke rol heeft bij de wering van ongedierte. Van Agteren: "De bestrijding kun je als ondernemer in de Markthal eventueel zelf laten doen door een professioneel bedrijf, maar het gaat bij wering ook om bouwkundige maatregelen. De ondernemers kunnen zelf maar beperkte bouwkundige maatregelen nemen. Voor de overige noodzakelijke aanpassingen van hun markt-unit en voor weringsmaatregelen aan de Markthal zelf, zullen zij de medewerking nodig hebben van de verhuurder, dus van de eigenaar van de Markthal." Een belangrijk effect van de controleactie was dat ondernemers zich bewust werden dat ze een gezamenlijk probleem hadden dat moest worden opgelost. Vervolgens hield de NVWA op meerdere momenten herinspecties. Daarbij werd duidelijk dat de inspanningen en maatregelen van de ondernemers en de eigenaar van de Markthal tot resultaat hadden geleid. Voor het overgrote deel was het goed in orde en was duidelijk dat de situatie sterk was verbeterd. Wel maakte de NVWA in deze periode bij meerdere bedrijven nog schriftelijke waarschuwingen en rapporten van bevindingen op, omdat de muizenoverlast nog onvoldoende onder controle was en/of de hygiëne nog niet in orde was. Daardoor zijn in die periode nog 2 ondernemers onder verscherpt toezicht komen te staan.

Van Agteren kijkt met tevredenheid terug op deze actie en weet zeker dat dit ook geldt voor zijn collega-inspecteurs. "Dit is waar wij voor aan de lat staan. Het doel van zo'n actie is niet zozeer om boetes uit te delen, maar wel om ervoor te zorgen dat alle betrokkenen hun verantwoordelijkheid nemen. Daarom is het belangrijk dat we niet alleen signaleren, maar ook handreikingen bieden, zodat de overtredingen en risico's zo snel mogelijk worden opgelost."