Foto Hollandse Hoogte

Transparantie

De NVWA streeft naar maximale transparantie in haar handelen. We publiceren Staten van … en hebben op regelmatige basis overleg met stakeholders en NGO's over thema's die het gezamelijke werkveld raken. Inspecteurs én de inspecteur-generaal twitteren over hun werk. Via Facebook publiceren we publiekswaarschuwingen en informeren we onze volgers over onderwerpen die aandacht verdienen. Ook worden controlegegevens van onderzoeken actief openbaar gemaakt.

Facebook, Twitter en webcare

De NVWA is in 2017 bijna 115.000 keer genoemd in de online (sociale) media. Het ging daarbij vooral over fipronil in eieren en de vegetarische slager. Andere onderwerpen waarover we veel reacties kregen en vragen hebben beantwoord zijn het toezicht van de NVWA op slachthuizen, bestrijdingsmiddelen op aardbeien en arseen in rijst.

Facebook

Op Facebook zijn in 2017 249 berichten geplaatst. Daarmee hebben we zo'n 3 miljoen personen bereikt. Het webcareteam heeft op Facebook 615 reacties gegeven op vragen en opmerkingen. Het aantal volgers is in 2017 gegroeid naar 12.209 personen. De betrokkenheid bij onze berichten op Facebook is vrij hoog; gemiddeld 7% van de bereikte personen liket of deelt onze berichten of reageert erop. Onderstaande top 10 geeft weer met welke berichten op het NVWA account de meeste mensen werden bereikt

Top 10 Facebook

8 juni - Rijsthoax
Bereik: 400.000

17 mei - Koop je een pup? Vraag naar het registratiebewijs
Bereik: 220.000 (daarnaast 110.000 betaald bereik)

31 juli - Veiligheidswaarschuwing eieren met fipronil
Bereik 167.000

23 februari - Brucellose bij geïmporteerde honden
Bereik: 91.000

26 juni - Kittens uit het buitenland
Bereik: 84.600

15 februari - Verwaarloosde dieren in dierenwinkel Rotterdam
Bereik 52.000

3 augustus - Eicodes fipronilonderzoek
Bereik: 44.500 (een vervolgbericht op 5 augustus bereikte nog eens 37.000 mensen)

21 september - Boete voor hondenfokker in Overijssel
Bereik: 40.000

14 april - Video over importinspectie Panda's uit China
Bereik: 32.000

26 mei - Waarschuwing voedingssupplementen
Bereik: 26.500 (daarnaast 44.000 betaald bereik)

Twitter en webcare

De NVWA heeft op Twitter een corporate account en meerdere inspecteurs-accounts. Deze inspecteurs hebben ieder hun eigen specifieke volgersgroep die ze informeren en waarmee ze in gesprek gaan over inspecties, handhaving, nalevingsresultaten en wetgeving.

Posts en reacties Corporate Twitter account en accounts van twitterende inspecteurs
postsreacties
_nvwa2581.487
nvwadierwelzijn208480
nvwa_fyto9620
nvwa_gewas23285
nvwa_horeca7445
nvwa_import1.494502
nvwa_landbouw234445
nvwa_natuur12720
nvwa_nonfood4085
nvwa_roken11250
nvwa_subsidies40
nvwa_vleesketen66112
nvwa_voedsel5923
Brontabel als csv (283 bytes)

Vanuit het corporate account zijn in 2017 258 actieve tweets geplaatst. Daarnaast heeft het webcareteam 1.487 reacties gegeven op vragen en opmerkingen van anderen. Daarmee zijn in totaal bijna 2 miljoen mensen bereikt. Het aantal volgers van @_nvwa is in 2017 gestegen naar 10.673.

Openbaarmaking

Actieve openbaarmaking

Met actieve openbaarmaking publiceren we informatie over de naleving van wet- en regelgeving door individuele bedrijven. De inspectiegegevens van de volgende 13 onderzoeken heeft de NVWA in 2017 actief openbaar gemaakt:

  • Indoor speelhallen (aanvulling)
  • Horeca (aanvulling met gemeenten Utrecht en Den Haag)
  • Visverwerkende bedrijven
  • Tijgermuggen
  • Zwarte tatoeage- en PMU-inkten
  • Trampolines
  • Sieraden
  • CO-melders
  • Oogcrèmes
  • UV-beschermende kinderzwemkleding
  • Geverfd houten speelgoed
  • Leren handschoenen
  • Babypoppen

Meer informatie over openbaar gemaakte onderzoeksresultaten.

Wob-verzoeken

Burgers en organisaties in Nederland kunnen op basis van de Wet openbaarheid bestuur bij de NVWA een verzoek indienen voor het inzien van informatie. De besluiten en de daarbij openbaar gemaakte informatie worden op de website Rijksoverheid.nl gepubliceerd, te raadplegen via het overzicht van Wob-besluiten op de NVWA site. In 2017 heeft de NVWA 282 Wob-verzoeken ontvangen. De belangrijkste verzoeken waaraan in 2017 is gewerkt zijn:

  • Verzoeken van media:
    • attractieparken
    • roken
    • hormonen in de menselijke voedselketen
  • Verzoeken van belangenorganisaties:
    • nertsenhouders
    • eendenhouders en slachterijen
    • slachterijen
    • welzijnsschending varkensslachterijen
  • Verzoeken van particulieren:
    • dierproeven
    • brandveiligheid CV-ketels
  • Diverse verzoekers: 
    • fipronil
    • vegetarische slager

Meldingen

Elk jaar ontvangt de NVWA veel meldingen en klachten van consumenten en organisaties via het Klantcontactcentrum of de website. Dit is belangrijk omdat we niet alles overzien en controleren. Ook uit het buitenland ontvangen we meldingen. Dat gebeurt via het RASFF-systeem waarmee collega toezichthouders in EU-landen elkaar informeren over onveilige levensmiddelen en diervoeder. Via het Rapex systeem melden lidstaten onveilige non-food producten.

Top 10 meldingen

Meldingen van burgers, organisaties en bedrijven
welzijn landbouwhuisdierenziek geworden van etenhygi��ne in horeca en winkelsroken in de horecameldingen bomen en plantenongedierte in horeca en winkelsverkoop na THTondeugdelijke advertentieroken werkplek en gebouwenwelzijn gezelschapsdieren
201218218357931556615504489472
20132226107314021740704561420466
20142555100211751313626579449328368
20152664125011661404630506553478383
20161970141710651032546467405391361306
2017214419101283886968620507367470522
Brontabel als csv (533 bytes)

Het Klantcontactcentrum (KCC) van de NVWA ontving in 2017 49.532 telefoontjes van burgers en consumenten, medehandhavers en andere organisaties. 14.438 keer ging het om een melding over bijvoorbeeld voedselvergiftiging, hygiëne of ongedierte in winkels en dierverwaarlozing.

RASFF meldingen

RASFF staat voor Rapid Alert for Safe Food and Feed. Dit is het Europese meldingssysteem waarmee lidstaten elkaar informeren over levensmiddelen en diervoeder met een risico voor de volksgezondheid. Als er op de Nederlandse markt of bij import een product wordt gevonden waarmee iets mis is, meldt de NVWA dit in het systeem. Er zijn ook meldingen van andere lidstaten over producten met een link naar Nederland.

Onderstaande tabel geeft een overzicht van alle meldingen met Nederlandse betrokkenheid. De toename van het aantal grensweigeringen heeft vooral te maken met kip uit Brazilië.

Actie 2017 2016 2015
alerts 327 262 244
grensweigering 305 132 139
melding ter informatie 76 72 60
melding voor follow-up 173 123 95
Totaal 881 589 538

Bron: RASFF Portal

Betekenis van de acties:

  • Alerts: levensmiddel of diervoervoeder met een serieus risico, onmiddellijke actie vereist.
  • Grensweigeringen: partijen levensmiddelen en diervoeder die tijdens invoer zijn getest en die aan de buitengrenzen van de EU zijn geweigerd op basis van een niet-conform testresultaat.
  • Meldingen ter informatie of voor follow-up: in levensmiddelen of diervoeder is een risico geïdentificeerd, maar er is geen onmiddellijke actie vereist (bijv op basis van de aard van het risico, of het product is niet (meer) op de markt).

Rapex meldingen

Rapex is het Europees systeem voor snelle meldingen tussen EU lidstaten over non-food producten met een ernstig risico voor de gezondheid. In 2017 heeft de NVWA namens Nederland 109 meldingen gedaan over dergelijke onveilige producten. De meeste meldingen gingen over producten voor kinderen zoals poppen, schietspeelgoed en puzzels. Ook is melding gemaakt van producten die in de productgerichte projecten voor openbaarmaking aan het licht kwamen, waaronder tatoeage-inkt, co-melders en trampolines. Naar aanleiding van Rapex-meldingen uit andere EU lidstaten is 257 keer actie ondernomen omdat producten met een ernstig risico op de Nederlandse markt waren.

Aandachtsgebieden

Het werkterrein van de NVWA is breed. We houden toezicht op naleving van de regels voor voedselveiligheid, dierenwelzijn, dier- en plantenziekten, natuur en productveiligheid. Dat doen we risicogericht. Aanvullend zijn er voor sommige domeinen (internationale) voorschriften die bepalen hoe intensief het toezicht moet zijn, bijvoorbeeld bij het toezicht in slachthuizen of bij de import van levende dieren.

Top 10 aandachtsgebieden

Percentage per domein
domeinpercentage inzet
vleesketen en voedselveiligheid18%
levende dieren en diergezondheid10%
horeca en ambachtelijke productie8%
import7%
fytosanitair6%
industri��le productie6%
productveiligheid6%
dierenwelzijn5%
meststoffen5%
visketen5%
overige 13 domeinen24%
Brontabel als csv (287 bytes)

Vleesketen en voedselveiligheid

De inzet in de vleesketen bestaat voor een groot deel uit keuringen en toezicht op de 249 erkende slachthuizen. Dieren mogen niet geslacht worden als ze niet door een NVWA dierenarts zijn gezien. In de grote slachthuizen zijn permanent inspecteurs van de NVWA aanwezig.

Levende dieren en diergezondheid

Binnen het domein levende dieren en diergezondheid gaat aandacht uit naar de bestrijding en preventie van dierziekten en zoönosen. In 2017 is onder andere ingezet op vogelgriep, klassieke scrapie bij schapen en geiten en de bestrijding van zoönotische salmonella. Ook worden er inspecties uitgevoerd in het kader van identificatie en registratie.

Horeca en ambachtelijke productie

Van de 115.000 bedrijven binnen dit domein zijn er in 2017 ongeveer 19.000 bezocht. De toezichtintensiteit neemt af: in 2016 bezochtten we nog 22.000 bedrijven. Het toezicht bestaat uit risciogericht toezicht, verscherpt toezicht en toezicht bij formulebedrijven. Door herinspecties zijn enkele bedrijven vaker bezocht waardoor het totaal aantal inspecties op 24.000 uitkomt. Het percentage bedrijven dat de regels niet naleeft is met 43% in 2017 vergelijkbaar met 2016. Het aantal bedrijven in verscherpt toezicht is wel toegenomen van 585 in 2016 naar 664 in 2017.

In 2017 is ook ingezet op het uitbreiden van openbaar gemaakte controleresultaten. Naast de landelijke controleresultaten van lunchrooms zijn ook de resultaten van alle bereidende horeca in de gemeentes Utrecht en Den Haag openbaar gemaakt. Dit geldt inmiddels ook voor Rotterdam. Amsterdam volgt in de loop van 2018.

Import

Het domein import verzorgt de keuringen van levende dieren en importcontroles van producten van dierlijke oorsprong, levensmiddelen met een hoog risico en non-foodproducten. Veel extra inzet ging naar importcontroles op Braziliaans vlees nadat fraude aan het licht kwam.

Fytosanitair

De meeste capaciteit binnen dit domein gaat naar laboratoriumonderzoek voor exportkeuringen en het toezicht op keuringdiensten. Daarnaast is veel tijd gestoken in de incidenten Ralstonia in rozen, fuchsia galmijt, bruinrot aardappelen en tomato chlorosis virus. Hierdoor zijn de risico's beheersbaar gebleven. Ook is in 2017 is, net als voorgaande jaren, veel werk verzet voor het bestrijden van exotische muggen.

Industriële productie

Het domein industriële productie houdt toezicht op alle bedrijven die een schakel vormen in de productie van levensmiddelen. De groep bedrijven die hieronder valt is zeer divers met onder meer vlees- en visverwerkende bedrijven, bedrijven die werken met dierlijke bijproducten en de grote levensmiddelenproducenten. Dat zijn bij elkaar ruim 125.000 bedrijven met een zeer gevarieerde naleving.

Productveiligheid

Het domein productveiligheid telt ongeveer 250.000 inspectie locaties. Het totaal aantal inspecties in 2017 bedroeg 2.310. Dat is 0,9%. Daarbij gaat het zowel om bedrijfsgericht toezicht als producttoezicht. Producttoezicht is sterk risico gebaseerd. Als gevolg daarvan vertonen de onderzochte monsters uiteenlopende en geregeld - bijvoorbeeld bij Chinese webshops - zeer hoge afwijking niveaus. Van 9 productgerichte projecten zijn de onderzoeksresultaten op merknaam openbaar gemaakt.

Dierenwelzijn

Bij dierenwelzijn gaat het om welzijn op het primaire bedrijf, bij transport en bij het doden. Op primaire bedrijven blijft een kleine groep bedrijven met grote welzijnsproblemen veel aandacht vragen. Voor dierenwelzijn tijdens transport ging in 2017 vooral aandacht naar pluimvee. Inspecteurs controleerden of houders van vleeskuikens voldoende deden om vangletsel te voorkomen. In de controleperiode steeg de naleving van 45% naar 92%. 

Meststoffen

De sector bestaat uit 25.700 mestproducenten (veehouders), 25.000 gebruikers (akkerbouwers) en 1.100 intermediaire ondernemingen (bijvoorbeeld transporteurs). In totaal zijn in 2017 4.062 controles uitgevoerd. 78 daarvan waren gericht op de intermediairs waar de naleving 50% is. We constateren dat meer handhaving de slechte naleving niet oplost omdat de fraudeprikkel groot is. Om meer grip te krijgen op de intermediair sector is in 2017 een nieuwe aanpak ontwikkeld die is gericht op het projectmatig oppakken van een aantal risicogerichte (fraudesignalen) inspecties.

Visketen

Binnen het domein visketen wordt toegezien op voedselveiligheid en duurzaamheid. De 400 visverwerkende bedrijven worden jaarlijks bezocht en de inspectieresultaten staan op de NVWA-site. Van de bedrijven op deze lijst wordt gemiddeld bij 12% verbeterpunten vastgesteld. In relatie tot duurzaamheid gaan inspecteurs de zee op om het gebruik van illegale netten door de viskottersector vast te stellen. Ook op het IJsselmeer werden in 2017 weer kilometers illegaal geplaatste netten uit het water verwijderd.

Overig

De overige 13 domeinen en het percentage inzet zijn: alcohol en tabak (2%), bijzondere eet- en drinkwaren (1,3%), cross compliance (1), diergeneesmiddelen (2%), dierlijke bijproducten (1,5%), dierproeven (0,3%), diervoeder (1,3%), EU-subsidieregelingen (1,7%), export (2,2%), gewasbescherming (2,5%), grondgebonden subsidieregelingen (1,8%), microbiologie (3,3%) en natuur (2,5%).

Importcontroles

Jaarlijks komen er miljoenen zeecontainers met producten de Rotterdamse haven binnen. Ook Schiphol is een plek waar veel goederen worden geïmporteerd. De NVWA controleert alle zendingen levende dieren en producten van dierlijke oorsprong. Ook de controle op hoogrisicolevensmiddelen is wettelijk verplicht. De toename van het aantal partijen ten opzichte van 2016 heeft vooral te maken met de toevoeging van grondnoten uit Argentinië aan de lijst met verplicht aan te melden producten.

Voor de controle op non-food consumentenproducten geeft de NVWA risicoprofielen door aan de Douane. Van de geselecteerde partijen inspecteert en bemonstert de NVWA de meest risicovolle producten. De toename ten opzichte van 2016 komt door de hipe van 2017: de fidget spinner. Alle door de Douane bij ons aangemelde zendingen van dit product bleken fout.

De fytosanitaire controles worden uitgevoerd op basis van EU-regelgeving. De NVWA controleert alle importzendingen voor plantaardige producten op mogelijke aanwezigheid van schadelijke organismen.

2017 2016 2015
aantal partijen niet toegelaten aantal partijen niet toegelaten aantal partijen niet toegelaten
Levende dieren en producten van dierlijke oorsprong 61.585 616 61.279 396 60.299 546
Levensmiddelen met hoog risico 22.370 93 12.263 102 23.558 100
Productveiligheid 284 225 227 103 246 105
Fytosanitaire controles 391.729 358 365.802 337 355.690 311

Export

Als producten vanuit Nederland worden geëxporteerd controleert de NVWA of de producten voldoen aan de voorwaarden van het ontvangende land. Dit gaat dan hoofdzakelijk om eisen over volksgezondheid, diergezondheid of plantgezondheid. Per product en per ontvangend land kunnen de eisen verschillen.

Top 5 zendingen

product aantal zendingen/afgegeven certificaten
aardappels, groenten en fruit 110.743
vers varkensvlees 84.424
verwerkte (gemengde) mest 69.596
snijbloemen en potplanten 64.522
zuivel 37.552

Bestuurlijke boetes en strafrechtelijk onderzoek

Bestuurlijke boetes

In 2017 zijn in totaal 8.376 bestuurlijke boetes opgelegd. Het aantal boetes steeg hiermee met 30% ten opzichte van 2016. Deze stijging is voor een groot deel toe te schrijven aan aanscherping van het interventiebeleid en de invoering van verscherpt toezicht.

De aanscherping houdt in dat een overtreder na een 1e schriftelijke waarschuwing, bij herhaling direct een boete krijgt. Voorheen gebeurde dat pas na 2 schriftelijke waarschuwingen. Daarnaast zijn er overtredingen die eerst werden afgedaan met een schriftelijke waarschuwing maar waarvoor nu direct een boete wordt gegeven. De meeste boetes (4.801) zijn opgelegd voor overtredingen van de Warenwet.

Het totale bedrag aan uitgeschreven boetes bedraagt €13.294.123. De hoogste boete (€540.000) is opgelegd voor een overtreding van de Tabaks- en rookwarenwet.

Bestuurlijke maatregelen

Naast bestuurlijke boetes maakt de NVWA bestuurlijke maatregelen op zoals voornemens tot sluiting, sluiting, spoedsluiting en stillegging van verkoop of processen.

  • Wet dieren: 80 (vanaf 9 okt 2017)
  • Tabaks- en rookwarenwet: 8
  • Warenwet, horeca en ambacht: 517
  • Warenwet, industriële productie: 110
  • Warenwet, productveiligheid: 4

Strafrechtelijk onderzoek

In 2017 heeft de NVWA Inlichtingen- en Opsporingsdienst (NVWA-IOD) 13 strafrechtelijke onderzoeken afgerond. De processen-verbaal daarvan zijn ingeleverd bij het Functioneel Parket.

Ontnemingsbedrag

Tegelijk met strafrechtelijk onderzoek, vindt er financieel onderzoek plaats om te berekenen wat criminelen hebben verdiend met de fraude. In 2017 is door de NVWA-IOD €4.293.700 wederrechtelijk verkregen voordeel aan het Openbaar Ministerie gerapporteerd. Daarnaast is bij verdachte bedrijven en personen voor €74.605.095 aan strafrechtelijk beslag gelegd op geld en goederen.

Personeel

Personeel aantal mannen en vrouwen
mannenvrouwen
20171588932
20161672945
20151690926
20141633800
20131607751
Brontabel als csv (92 bytes)
personeel leeftijd
tot en met 24 jaar9
25 - 34 jaar231
35 - 44 jaar413
45 - 54 jaar836
55 - 59 jaar542
60 jaar en ouder489
Brontabel als csv (116 bytes)

Van de 2.520 medewerkers in dienst van de NVWA in 2017 had 96% een vast contract. 74% van de medewerkers heeft een volledig dienstverband van 36 uur per week. De gemiddelde leeftijd voor zowel mannen als vrouwen is ten opzichte van 2016 met 4 maanden toegenomen. Vrouwen waren in 2017 gemiddeld 45 jaar en 11 maanden. De gemiddelde leeftijd van mannen was 52 jaar en 11 maanden. 49 mensen besloten in 2017 om na hun 65e verjaardag door te werken.

Agressie en geweld

Agressie en intimidatie is een belangrijk risico voor buitendienstmedewerkers. De laatste jaren is er een toenemend aantal meldingen over agressief gedrag tegen medewerkers van de NVWA. Een meer risicogerichte aanpak van inspecties kan mogelijk leiden tot meer weerstand en agressieve reacties bij onder toezicht gestelden.

Het aantal meldingen van agressie vlakt in 2017 af: van 91 naar 76. In de helft van de gevallen ging het om verbale agressie. 12 keer was sprake van fysieke agressie en 25 keer van persoonlijke bedreiging. Het aantal aangiften stijgt van 13 naar 20. Van de 20 keer dat aangifte is gedaan, betrof het 2 keer de directie Keuren en 18 keer de directie Handhaven.

Financiën

De financiële tabel hieronder is een compacte weergave van de staat van baten en lasten NVWA met vergelijkende cijfers over de jaren 2015 tot en met 2017.

Omschrijving Realisatie 2017 Realisatie 2016 Realisatie 2015
Baten
Omzet moederdepartement 137.059 141.146 128.935
Omzet overige departementen* 84.368 80.378 81.334
Omzet derden 100.579 95.052 93.913
Rentebaten 0 0 1
Vrijval voorzieningen 4.656 1.899 345
Bijzondere baten 17.495 14.912 9.421
Totaal baten 344.157 333.387 313.949
Lasten
Apparaatskosten 326.721 312.680 313.182
- Personele kosten 209.024 199.434 205.135
- Materiële kosten 117.697 113.246 108.047
Rente lasten 112 281 340
Afschrijvingskosten 10.847 9.805 9.682
- Materieel 6.357 6.530 5.366
- Immaterieel 4.490 3.275 4.316
Overige lasten 431 340 1.467
- Dotatie voorzieningen 129 340 1.467
- Bijzondere lasten 302 0 0
Totaal lasten 338.111 323.106 324.671
Saldo van baten en lasten 6.046 10.281 -10.722

Bedragen in duizenden euro's.
* Hiervan neemt VWS 96% voor zijn rekening.

Voor meer informatie verwijzen we naar het jaarverslag van het ministerie van LNV waarvan de financiële verantwoording van de NVWA deel uitmaakt.