Foto Hollandse Hoogte

Sinds een paar jaar is er de Wet Dieren. Daarin worden de rechten van dieren geregeld. Kunnen onze inspecteurs daarmee uit de voeten? Wat treffen ze aan op het gebied van dierverwaarlozing?

Wat zagen we in 2017?

De Wet Dieren bepaalt de verzorging van dieren. Dan gaat het om minimale vereisten wat betreft water, voer, huisvesting en medische zorg.

Anno 2017 zijn er nog te veel boerderijen waar het mis gaat met de verzorging van de dieren. Medewerkers van de NVWA treffen soms dode dieren aan in de stallen. In andere gevallen zien ze stervende dieren waarbij de boer uit financiële motieven geen dierenarts kan of wil inschakelen.

Wat ook te vaak voor komt: slechte hygiëne op een bedrijf met dieren die onder de aangekoekte mest zitten. De huid van het dier verstikt dan. Bovendien wordt de infectiedruk hoger, met meer ziektes tot gevolg.

De oorzaken van verwaarlozing zijn velerlei. De boerderij is bijvoorbeeld een familiebedrijf. De zoon/dochter volgt de oudere generatie op, maar beschikt eigenlijk niet over voldoende deskundigheid die het verzorgen van dieren vergt. In andere gevallen kunnen financiële problemen ertoe leiden dat de boer te weinig stalruimte heeft voor zijn dieren. Verder kunnen lichamelijke of psycho-sociale problemen van de boer een rol spelen. Immers, als je niet goed voor jezelf kan zorgen, zorg je meestal ook niet goed voor je dieren.

NVWA-inspecteurs en -dierenartsen zijn getraind in het herkennen van signalen die kunnen wijzen op dierverwaarlozing. Een rommelige koelkast met diergeneesmiddelen kan er op duiden dat de veehouder ook niet zorgvuldig omgaat met het gebruik ervan. Op die manier heeft dierenverwaarlozing ook schadelijke effecten op de volksgezondheid.

Soms zijn veebedrijven al langer in beeld bij de NVWA. Deze zogeheten 'aandachtsbedrijven' (de NVWA heeft er ruim 200 in het bestand) worden frequent geïnspecteerd. De inzet is om deze bedrijven weer 'op de rit' te krijgen en dus de veehouder weer goed voor de dieren te laten zorgen.

"Er bleef niets anders over dan de dieren te doden"

De overgrote meerderheid van de boeren is zorgzaam voor het vee. Niet zo vreemd want naast de liefde voor de dieren is het vee het kapitaal van het bedrijf. Maar soms gaat het fout. Dan treft de NVWA ernstig verwaarloosde dieren aan. Zoals eind vorig jaar in Brabant.

Een toezichthoudend dierenarts bij de NVWA: "Bij inspectie zagen we een kaal, modderig weiland. Niks te eten voor de runderen en het bijvoeren gebeurde zeer beperkt. Het was koud, guur weer; voor de dieren was er echter geen beschutting. Rundvee kan veel hebben, maar de combinatie weinig eten en kou, plus het ontbreken van schone en droge ligplaatsen leidt tot ongewenste toestanden. Je zag het ook aan de dieren: ze waren veel te mager. Ze trokken van ellende kromme ruggen. De veehouder hebben we een lijst met acties gegeven die hij moest ondernemen om de situatie op korte termijn te herstellen. Maar al snel bleek dat de boer daar niet aan kon voldoen. De boerderij werd onbewoonbaar verklaard door de gemeente. Afvoeren van de dieren naar een betere plek leek de enige mogelijkheid. Goede huisvesting op de boerderij bleek niet mogelijk. Niemand wilde of kon voor de dieren zorgen. Probleem was echter dat op het weiland ook 7 zeer agressieve stieren stonden. Daarnaast bleek ook de identificatie en registratie van de dieren een rommeltje. Uiteindelijk was de enige mogelijkheid een aantal stieren te laten doden door een jager, ook om de rest van de kudde af te kunnen voeren. Ja, het was alles bij elkaar een enerverende operatie. De boer zorgde slecht voor z'n vee, maar was in de gemeenschap daar een geliefd man. Daarom was het voor ons van belang om steeds de politie, de gemeentelijke autoriteiten en de buren bij ons handelen te betrekken, want zo'n operatie heeft veel impact op de gemeenschap."

Met wie werken we samen?

Kan de NVWA geen einde maken aan een dergelijk boerenbedrijf, vragen burgers zich af als ze daar ernstig verwaarloosde dieren zien. Het beëindigen van een boerenbedrijf kan de NVWA niet alleen. Dat vergt een zorgvuldige juridische procedure waarbij de strafrechter uiteindelijk beslist.

De Wet dieren geeft handvatten om in actie te komen bij schrijnende situaties. Via spoedbestuursdwang kan de NVWA direct ingrijpen door een dierenarts te laten komen om de zieke dieren te behandelen of om -op kosten van de veehouder- een agrarische bedrijfshulp in te schakelen die tijdelijk de verzorging van de dieren op zich neemt. Via het strafrecht kan zo nodig een houdverbod worden opgelegd. Tijdelijke stillegging van een bedrijf is ook mogelijk. Het zijn ingrijpende maatregelen en dus moet er voldoende juridische dossieropbouw zijn. Dat gaat niet van de ene op de andere dag en kost veel tijd en inzet.

Tijdig signalen herkennen en actie ondernemen is echter de verantwoordelijkheid van iedereen. Op de veehouderijbedrijven komen ook andere partijen, bijvoorbeeld dierenartsen, voerleveranciers en medewerkers van de melkfabriek, ook wel erfbetreders genoemd. De ervaring leert dat deze erfbetreders vaak op de hoogte zijn van dierverwaarlozing op een bedrijf. Door tijdig te melden dat iemand in de verzorging van zijn dieren steken begint te laten vallen, kunnen we eerder optreden en erger wellicht voorkomen. Voor veehouder en dier.